حامیان علمی ویژه




تبیین مفهوم دارایی های نامشهود در شرکت های دانش بنیان

11 شهریور 1395

 

تبیین مفهوم دارایی های نامشهود در شرکت های دانش بنیان

در هر سازمانی نسبت داده ها (نهاده یا خروجی) به ستانده ها (منابع و ورودی ها) را بهره وری می نامند. اگر کلیۀ ارزش های بکار گرفته شده ( اعم از مادی و غیرمادی) در ورودی یک سازمان را دارائی های مصرف شدۀ سازمان بنامیم و در مقابل، کلیۀ ارزش های ایجاد شده (اعم از مادی و غیرمادی) در خروجی آن سازمان پس از طی یک فرایند را به عنوان درآمدهای حاصله تلقی کنیم، انتظار کلی این است که این دو با هم برابر باشند.

 

تبیین مفهوم دارایی های نامشهود در شرکت های دانش بنیان

 

ولی چالش اساسی اینجاست که به ویژه در سازمان های ارزش محور هر دو نوع دارائی های ورودی و خروجی به درستی شناخته و تعریف شده نمی باشند. بنابر این تعیین میزان دقیق بهره وری در این سازمان ها تقریباً امری ناممکن به نظر می رسد. در این گفتار سعی شده با نگاهی راهبردی و در عین حال عملیاتی الگویی برای برون رفت از این مشکل ارائه شود.

 

دارائی های سازمان

 

در ادبیات اقتصادی دارائی های سازمان ها را از دیدگاه های متفاوتی تعریف کرده ا ند ولی ما در اینجا آن را به دو دستۀ عمدۀ دارائی های مشهود و نامشهود تقسیم بندی می کنیم.

 

ارزش هایی مانند وجود چشم انداز، آرمان و اهداف سازمانی و قابلیت برنامه ریزی مبتنی بر آن ها، انسجام، انگیزه ها، رفتار، فرهنگ و هوشمندی سازمانی، تجربه ها، دانش های ضمنی، مهارت های و خلاقیت های فردی، مالکیت های معنوی، فناوری، آینده پژوهی و توان ارزیابی دانش و فناوری های احتمالی جایگزین، میزان شناخت محیطی و رقبا و میزان آشنایی کاربران از سازمان، داشتن اعتبار، سرقفلی و برند را دارائی های نامشهود می نامیم. بدیهی است سایر اقلام دیگر موجود در یک سازمان را دارائی های مشهود می نامیم. نیروی انسانی نوعی منابع برای سازمان ها محسوب می شوند. ولی ارزش آفرینی آن ها برای سازمان در دو بخش صورت می گیرد، بخش اول که تقریباً مشهود و قابل محاسبه بوده و در غالب حقوق و یا دستمزد پرداخت می شود و بخش دوم که بصورت های مختلف نامشهود می باشد که در بالا بدان ها اشاره شده است. در این نوشتار بکار بردن کلمۀ دارائی برای ارزش های گفته شده بار معنایی خاصی دارد که در ذیل به آن ها اشاره می شود.

 

مانند انرژی حالت بالقوه دارند و باید به حالت بالفعل درآیند. بنابرابن نوعی منبع برای کسب درآمد و افزایش بهره وری در سازمان ها محسوب می شوند.

اگر بکارگیری نشوند و یا در مراقبت از آن ها کوتاهی شود، حتماً مستهلک شده و کارائی خود را از دست داده و بسمت نابودی خواهند رفت.

شناسایی آن ها برای هر سازمان لازم است ولی برای سازمان های ارزش محور مانند شرکت های دانش بنیان وجوب آن ها حیاتی است و غفلت از آنها می تواند منجر به نابودی این شرکت ها شود.

بدلیل نامشهود و حالت کیفی بودن آنها، نمی توان مقدار مطلق برای آن ها درنظر گرفت، بلکه باید شاخص هایی برای آثار درآمدی و یا پیامدهای آن طراحی نمود.

براساس برنامه ریزی و تفکر راهبردی، افزایش و میزان رشد این دارائی ها باید باعث افزایش درآمد سازمان ها شده و رابطه ای بین این دو برقرار است.

برابر مطالعات و نظر تئوری های غربی، در شرکت های ارزش محور و دانش بنیان و در اوج شکوفایی، نسبت دارائی های نامشهود به مشهود باید به 75 تا 85 درصد باشد.

 

دارائی های نامشهود در شرکت های دانش بنیان

 

در این نوشتار به چرایی و چگونگی تشکیل این شرکت ها در زیست بوم کشور پرداخته نمی شود که خود مقوله ای جداگانه و البته مهم است. فرض کلی بر این است که این شرکت ها برای تحقیق و توسعۀ یک موضوع علمی تشکیل شده و قرار است با فروش ارزش محصول سخت و یا نرم خود در بازار، درآمدی پایدار کسب نمایند. با این توصیف، نه تنها بین دو مفهوم «نوآوری و اقتصاد دانش بنیان» نوعی وفاق و همگرایی در مفاهیم را ایجاد کرده ایم، بلکه نوع و سطح نگاه و تحلیل خود را به تراز راهبردی ارتقاء داده ایم.

 

در این تراز فکری همۀ شرکت های دانش بنیان تنها دارای یک هدف اصلی یعنی کسب درآمد ناشی از محصول (محصولات) فناورانۀ خود مبتنی بر دانش را بیشتر نداشته و آنچه که به عنوان دارائی های ارزشمند در ابتدای این نوشتار و در ادبیات این شرکت ها بیان می شود، به نوعی فرایندها، فعالیت های ضروری، الزامات، فناوری های نرم و یا سخت فرعی و پایین دستی درون سازمانی هستند که شرکت های دانش بنیان مسئولیت مستقیم و یا غیرمستقیم ایجاد و ارتقاء اثربخشی، کارکردی و نقش توانمندسازی نامشهود آن ها را در راستای تحقق هدف اصلی شان بر عهده دارند.

 

البته باید توجه داشت که تا کنون به عوامل و منابع و دارائی های درونی سازمانی شامل ساختار و زیرساخت ها پرداخته شد، مواردی که نتایج و پیامدهای آن ها تقریباً به سازمان مربوط است. ولی کسب موفقیت شرکت های دانش بنیان تنها در گرو این موارد نیست و عوامل فراسازمانی در بستر جریان نوآوری ملی در کشور (مانند نظام عرضه و تقاضا، قوانین و اسناد بالادستی توسعۀ صنعتی در کشور، میزان پیشرفت خصوصی سازی، بورس فناوری، سازمان های میانجی، صندوق های نوآوری و حمایتی) نیز تأثیرگذار هستند و غفلت از آنها ممکن است بطور غیرمستقیم نابودی شرکت های دانش بنیان را در پی داشته باشد. از طرف دیگر، برخی از ارزشهایی که قبلاً بدان اشاره شد (مانند: هوشمندی سازمانی، مالکیت های معنوی، آینده پژوهی و توان ارزیابی دانش و فناوری های احتمالی جایگزین) شاید انتظارات زیاد و فوق العاده ای از یک شرکت دانش بنیان نوپا باشند. بنابر این نگاه حاکمیتی و راهبردی به اینگونه از کسب وکارهای دانشی همواره باید پدرانه و حمایت گرایانه بوده و قوانین حمایتی بیمه ای و ویژه ای در کشور بر آن ها حاکم باشد. (بدانیم که فرزندان ما در آغازین تجربه های اقتصادی خود ممکن است در مسیر نانوایی و خرید نان پول را گم کنند و یا حتی بستنی مطلوب خود را بخرند! آمارهای شرکت های دانش بنیان موفق و پایدار در دیگر کشورها مؤید همین نکتۀ مهم است.)

 

شاخص راهبردی اندازه گیری دارائی های نامشهود در شرکت های دانش بنیان

 

پیامد وفاق ارائه شده در مورد دو مفهوم نوآوری و اقتصاد دانش بنیان که قرار است در این شرکت ها تجلی عینی داشته باشد ما را به اینجا رساند که همۀ دارائی های نامشهود سازمان ها به صورت یکپارچه در محصول های فناوری آن ها به فروش می رسند و بطور طبیعی به درآمد تبدیل می شوند. بنابر این آنچه که از این پس بیان می شود ناظر بر شرکت های دانش بنیانی است که حداقل یک محصول فناوری آن ها بگونه ای حاصل آمده که به یک مشتری فروخته شده است. (این فرض با قوانین جاری شرکت های دانش بنیان هم تطبیق دارد.) البته این فرض قابل تعمیم به شرکت های دانش بنیان نوپای دارای محصولات فناورانۀ فروخته نشده (ولی با احتمال فروش) نیز امکان پذیر است، که در این شرایط، در صورت رعایت پیش بینی های درست و نزدیک به واقعیت، نتایج و تخمین های مناسبی برای دست اندرکاران و برنامه ریزان حاصل خواهد شد.

 

با توجه به مطالب و پیش فرضهای گفته شده، شاخص راهبردی برای اندازه گیری دارائی های نامشهود سالانۀ یک شرکت دانش بنیان بصورت زیر ارائه می شود:

 

درآمد ناشی از فروش هر تعداد محصول فناوری در طول سال به مشتریان (ریال) = O

 

قیمت تمام شدۀ محصول (شامل همۀ هزینۀ های ریالی شرکت اعم از: هزینه های فنی، حقوق و دستمزد، استهلاک ها، سربارها و ...) (ریال) = I

 

سود خالص (که اصولاً بین شرکاء و سهامداران تقسیم می شود) (ریال) = B

 

دارائی های نامشهود = A

 

بطوری که: O = I + B + A

 

همانطور که مشاهده می شود عنصر جدیدی در معادلۀ سادۀ مدیریت حسابداری سازمان ها وارد شده است که دارای خصوصیات زیر است:

 

اثر کلیۀ ارزشها و دارائی های نامشهود در درآمد سالانه بطور خطی فرض شده است.

از آنجا که جنس آن از نوع دارائی است، باید مجدداً به سازمان برگشته و بنابر صلاحدید و در چارچوب سیاست های حاکم بر سازمان (در اینجا شرکت های دانش بنیان) برای تقویت منابع و ارزشهای سازمان هزینه شود.

از آنجا که این دارائی ها به سازمان ها بازگشت داده می شوند، نباید شامل مالیات شوند.

تعیین مقدار مطلق این دارائی ها بنابر قواعدی که در ادامه گفته می شود، همواره برعهدۀ سازمان ها خواهد بود و آن ها مختار هستند با بصیرت و هوشمندی مقدار متعادل آن را در قیاس با سود خالص در سال اول تعیین نمایند.

سازمان ها موظف هستند دارائی ها نامشهود هر سال را در سال بعد بطور مستند در سازمان هزینه نمایند.

در سال دوم اندازه گیری مقدار مطلق دارائی های نامشهود هر سازمان باید بیشتر از سال گذشته باشد، حتی اگر سازمان ناچار باشد سود سال دوم را کمتر از سال گذشته اعلام نماید تا بتواند دارائی نامشهود خود را افزایش دهد.

بدین ترتیب از سال دوم اندازه گیری به بعد، رشد دارائی های نامشهود سازمان ها قابل شناسایی و تعیین بوده و شاخصی راهبردی برای رشد سازمان ها تلقی خواهد شد.

طبق آنچه گفته شد و در یک روند طبیعی، این رشد فزاینده بوده و شیب آن بستگی به همۀ عواملی دارد که قبلاً گفته شد و در زیست بوم هر موضوع دانشی مقادیر متفاوتی خواهد داشت.

این طراحی در ذات نوعی نظام خودکنترلی دارد و سازمان ها هر سال تلاش می نمایند تا سهم هزینه های مشهود را در محصول های نهایی کاهش داده و سود و دارائی های نامشهودشان را متعادل افزایش دهند و همانطور که قبلاً گفته شد و در یک حالت ایده ال این رشد تا آنجا می تواند این روند ادامه یابد که نسبت دارائی های نامشهود به دارایی های مشهود 75-85 درصد باشد.

در پایان پیشنهاد می شود که این ایدۀ جدید در مورد سازمان های دانش بنیان در کشور اجرایی شود و همۀ بکوشند در نظام نوآوری ملی و سازمانی آن را جاری و پیاده سازی نمایند و اشکالات آن را در فرایندهای عملیاتی رفع نمایند.

 

منبع : جمهوری اسلامی

 

از محور های دومین همایش بین المللی ، شناسایی دارایی های نامشود است. پژوهشگران علاقمند به این حوزه می توانند مقالات خود را به دبیرخانه همایش ارسال نمایند.

 

واحد اطلاع رسانی دومین همایش بین المللی جامع حسابداری، اقتصاد و بانکداری

 

برچسب ها: همایش حسابداری، همایش بین المللی ، همایش اقتصاد ، ترازنامه ، سرمایه گذاری ، مدیریت مالی ، انضباط مالی ، صنعت ، نظام مالیاتی ، فساد مالی ، اطلاعات حسابداری ، حسابرس ، حسابدار ، صورتهای مالی ، اقتصاد کاربری ، اقتصاد بازرگانی ، اقتصاد انرژی ، اقتصادسنجی ، اقتصاد پولی ، اقتصاد کشاورزی ، اقتصاد مدیریت ، اقتصاد محیط زیست ، اقتصاد منابع ، اقتصاد شهری ، اقتصاد روستایی ، اقتصاد برنامه ریزی ، اقتصاد عمومی ، تجارت بین الملل ، رفتارهای اقتصادی ، توسعه اقتصادی ، تولید ملی ، اشتغال ، بهره وری ، تحریم ،


315
مطالب مرتبط


لطفا با تكميل فرم ، نظرات ، پيشنهادات و انتقادات خود را در مورد مطلب منتشر شده با ما در ميان بگذاريد.
پيام شما پس از تاييد توسط مدير سايت ، منتشر خواهد شد.
 

 
Captcha


 

پوستر همایش

پوستر دومین همایش بین المللی حسابداری، اقتصاد و بانکداری

سامانه ثبت نام







جستجو در همایش بین المللی حسابداری
Loading
تماس با دبیرخانه

021-36621318

021-36621319

 

02189786524

conf.ntpco[at]gmail.com

مرکز همایش های بین المللی توسعه ایران